Haydi Paylaş

Her toplumda insanlar arasındaki iletişimi sağlayan birincil kaynak dildir. Geçmiş tarihimizden bugünümüze göz attığımız da farklı diller ortaya çıkmıştır. Farklı dillerin ortaya çıkışı bir metnin ya da konuşmanın bir dilden farklı bir dile çevrilmesi için çevirmenler başrol oynamaktadır. Yazılı ve sözlü bir çevirinin teorisi, betimlemesi ve uygulanması gibi pek çok konuyu konu alan beşeri bir bilim dalına çeviri bilim adı verilmektedir.

Çeşitli alanlarda çalışmalar yürüten kişilere büyük kolaylık sağlamaktadır. Özellikle bir metin dilbilimi, sosyoloji, tarih, felsefe, edebiyat, filoloji, gösterge bilim gibi pek çok alanda hizmet vermektedir. Bu bilim dalı bazı alanlarda farklı araştırma konularında ele alınmaktadır. Bu konuda en iyi örneği sosyal bilimler için verebilmek mümkündür. Farklı çalışma alanlarını betimleyici alan, kurumsal alan ve uygulama alanı olarak ayırabiliriz. Bir metnin belirlenerek farklı bir dile belli koşullar altında çevrilerek hedeflenen yeni bir metin elde etme işlemine çeviri denmektedir. Yeni çevirinin kaynak metinle karşılaştırılarak gerekli incelemelerin, betimlemelerin yapılarak hem çeviriyi hem de çeviriciyi etkileyen sürecin tamamlanmasında tüm koşullar göz önüne alınarak gerçekleştirilmektedir.

Bir çevirinin akademik olarak bir bilim halime gelmesine 20.yüzyılın ikinci yarısında rastlayabiliriz. Özellikle Türkiye’ de ilk olarak 1980 yıllarından sonra bu konu ile ilgili çeşitli eğitimler almak mümkündür. Çeviri bilimi eğitimi almak isteyen kişiler bu bölümü Türkiye’ deki üniversitelerin Mütercimlik- tercümanlık bölümü adı altında verilmektedir. Bu bölümü okumak isteyen kişi farklı alanlarda eğitim alma imkânına da sahip oldukları unutulmamaktadır.

Ama bazı üniversitelerde öğrenciler bu alanı direk bölüm olarak okuma hakkına sahiptirler. Bu üniversiteleri ise; İstanbul Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, Atılım Üniversitesi ve Okan Üniversitesi olarak sıralayabiliriz. Batı dillerinde çevrebilimi konusunda farklı isimler kullanılmaktadır. İngilizcede traslation studies olarak Almanca da translationwissenschaft olarak Fransızca ise traductologie olarak kullanılmaktadır.

Dil kültürlerarası ve insanlar arasında kullanılan bir iletişim aracı olduğu bir gerçektir. Çeviri hayatın her alanında kendini gösterdiği için çeviri bilimi müfredatında hukuk, iktisat, tarih, edebiyat, tıp gibi tüm bilimsel ve akademik alanlarla bir etkileşim halinde olduğu bilinmektedir. Farklı coğrafyadaki hayatların irdelenmesine de yardımcı olan çeviri bilimi kültürler arasında bulunan bir etkileşim merkezi olarak toplumlar arasındaki farkların gözetilmesini sağlamaktadır. Bu alanda eğitim alan öğrencilere okutulan dersler daha çok Türkçe ve yabancı dil kültür bilgisini edinmeye yönelik olarak hazırlanmaktadır. Bu bölümlerde okuyan öğrencilerin çeviri bilimi derslerinin yanı sıra uygulamalı olarak hazırlanan derslerde mevcuttur.

Uygulamalı dersler genel olarak karşılaştırmalı ve çeviri amaçlı olarak verilen derslerdir. Bu karşılaştırmalarda metinlerde kültürlerin incelenmesi sağlanabilir. Bunun yanı sıra çeviri için temek çeviri becerilerini geliştirici dersler verilmektedir. Genel olarak öğrenciler aynı müfredatta ortak dersler alsa da sonrasında kendi dallarını seçerek uzmanlaşacakları şekilde eğitim almaya başlarlar. Bu uzmanlaşma kısmı öğrenciler için genel olarak ikinci yılın sonunda oluşmaya başlamaktadır. Uzmanlık eğitiminde öğrenciler yazılı ve sözlü olarak eğitim görmeleri sağlanmaktadır. Özellikle özel çeviri, edebiyat çevirisi, uzmanlık çevirisi ve çeviri eleştiricisi gibi derslerde aldıkları görülür.