Haydi Paylaş

Edebiyat, tıp, iktisat, matematik, fizik, kimya gibi bilimsel alanlarda yazılan doktora, yüksek lisans, proje ya da makalelerin tercüme edilmesine akademik tercüme adı verilmektedir. Bu tip çeviriler yapılırken çevirinin ne amaçla kullanılacağının tercüman tarafından bilinmesi ve metnin bu kapsamda oluşturulması oldukça önemlidir. Öte yandan lisans, yüksek lisans diploma çevirileri ve transkript çevirilerinde yeminli tercüman imzası gerekmektedir. Çeviriyi yapacak olan kimsenin hem kaynak dile hem de hedef dile hâkim olmasının yanı sıra tez formatlarına da aşina olması gerekmektedir. Bu alanlarda yapılacak çevirilerde tercümanın bilgili olması ve çeviri yapılacak olan alanın terminolojisine de hâkim olması gerekmektedir.

Akademik tercümeler resmi belgeler olduklarından dolayı çevirileri yapılırken olası tüm hatalardan kaçınılması gerekmektedir aksi takdirde hedef dilde farklı anlamlara gelebilecek kelimeler kullanılarak metnin yanlış anlaşılmasına neden olunabilir. Çeviriyi yapacak olan kimse öncelikle ön okumalar ve araştırmalar yaparak metindeki terminolojilerin hedef dildeki karşılıklarını bulmalıdır. Bazı kelimelerin hedef dilde karşılığı olmayabilir, böyle durumlarda tercüman yapıyı ve anlam bütünlüğünü bozmadan en doğru kelimeleri seçerek metnin aktarılmasını sağlamalıdır. Çeviri tamamlandıktan sonra aynı alanda uzman başka bir çevirmen tarafından daha kontrol edilmelidir çünkü uzun süre boyunca bu çeviriye yoğunlaşmış bir tercümanın gözünden yorgunluk gibi sebeplerle hatalar kaçabilir.

Bu sebeple yapılan çeviri alanında uzman ve yetkili bir başka tercüman tarafından kontrol edilmeli ve eğer varsa hatalar düzeltilmeli ve çevirinin doğruluğu kontrol edilmelidir. Kontrol kısmı tamamlanıp anlam hataları düzeltildikten sonra bir başka kontrol evresi olan redaksiyon süreci başlar. Bu süreçte olası kelime ve imla hataları saptanarak düzeltilir. Son olarak akademik tercüme tez formatına uygun hale getirilir. Bu süreçte; kapak, önsöz, kaynakça, dipnot, özet, kısaltmalar gibi bölümler düzenlenerek çeviri teslim edilebilir hale getirilir.

Akademik tercüme yapılırken en önemli husus konusunda uzman ve yetkili bir tercüman tarafından yapılmasıdır. Bu tarz çeviriler yapacak olan bir tercüman öncelikle okumayı ve araştırmalar yapmayı sevmelidir. Ön okuma ve konu hakkında bilgi sahibi olunmadan yapılacak olan birebir tercümeler bu gibi bilimsel konularda yetersiz kalacak ve sağlıksız çevirilerin meydana gelmesine sebep olacaktır.

Ön okumalar, diller arası eşdeğerlikler sağlandıktan sonra çeviriye başlanır ve çevirilerin en doğru kelimelerle ve kaynak metni en iyi yansıtır şekilde hazırlanması beklenir. Bu tarz çevirilerde çok küçük hatalar bile büyük önem taşıyabilir ya da çok ufak yanlış cümle ya da kelime kullanımları çok farklı anlamlar doğurarak çevirinin bütününü etkileyebilir. Bu sebeple çeviri tamamlandıktan sonra konusunda uzman başka bir çevirmen tarafından daha doğruluğu ve kelime kullanımları göz önünde bulundurularak bir kez daha kontrol edilir ve daha sonra çevirinin hataları düzeltilir ve çeviri teslim edilebilir duruma getirilir.